هدف از فرآوري آزبست زدودن ناخالصيهاي همراه آن و توليد محصول با دانه بندي مشخص و مورد نياز در صنايع مختلف مي باشد و به دو صورت خشك و تر صورت مي گيرد. و در حالت كلي شامل خردايش ( چندين مرحله ) و طبقه بندي ( با سرند و سيكلون و... ) مي باشد. البته براي زدودن ناخالصيها از روشهاي مختلف جدايش نظير روشهاي مغناطيسي و... نيز استفاده مي شود.
در حال حاضر تنها كارخانه فرآوري آزبست در ايران كارخانه فرآوري حاجات در نهبندان است كه داراي ظرفيت اسمي 100 هزار تن در سال مي باشد ولي در حال حاضر ميزان توليد آزبست در اين كارخانه حداكثر به 20 تن در روز مي رسد.
با توجه به خطرات زيست محيطي آزبست و بيماري زا بودن و همچنين وضع قوانين سخت براي مصرف آن از طرف سازمان جهاني محيط زيست، امروزه اكثر كشورهاي اروپايي و آمريكايي و حتي برخي از كشورهاي صنعتي ديگر توليد و مصرف آن را كاملا ممنوع كرده اند ولي در كشور ما هنوز هم آزبست بيشترين كاربرد را درلوله هاي سيماني و لنت ترمز و... دارد. بنابراين با توجه به مضر بودن اين ماده معدني براي سلامتي انسانها، ضروري است در كشور ما نيز از توليد و مصرف آن كاسته شده و به جاي آن از جايگزين هاي مناسب استفاده شود.
در مجموع با توجه به مطالب فوق احداث هيچگونه واحد فرآوري جديد آزبست در كشور لازم به ضروري به نظر نمي رسد. ولي در صورتيكه بنا به هر دليلي توليد و مصرف آن در كشور متوقف نشود. شركتي بخواهد به توليد آزبست و افزايش ميزان توليد بپردازد توصيه مي شود ظرفيت تنها واحد فرآوري موجود در كشور را افزايش دهد كه اين امر با توجه به واقع شدن اكثر پتانسيل هاي شناخته شده آزبست در منطقه بيرجند كه به واحد مذكور نيز نزديك مي باشند از نظر اقتصادي نيز كاملاً مقرون به صرفه خواهد بود. البته لازم به ذكر است كه توليد واحد فرآوري حاجات هيچ وقت به ظرفيت اسمي خود نرسيده است لذا با اندكي تغييرات و كنترل صحيح خط توليد با تجهيزات موجود، ظرفيت توليد كارخانه را تا حد قابل ملاحظه اي مي توان افزايش داد.
در انجام تحقيقات در زمينه آزبست، انجام مطالعات لازم جهت كاهش توليد و مصرف آن در كشور، شناسايي و تعيين جايگزين هاي مناسب براي آن در مصارف مختلف و انجام مطالعات در زمينه توليد و فرآوري مواد جايگزين مذكور در اولويت اول قرار دارند.
از مواد جايگزين آزبست در مصارف مختلف مي توان به كانيهاي نظير دياتوميت، ولاستونيت، ورميكوليت، تالك، ميكا و... الياف الي طبيعي، الياف سلولزي، الياف نسوز يا دير گداز و الياف مصنوعي شيميايي اشاره كرد. كه انجام مطالعات كانه آرايي بر روي ذخاير و پتانسيل هاي شناخته شده از كانيهاي مذكور در كشور مي بايست در اولويت قرار گيرد.
لازم به ذكر است كه بسياري از اين مواد جايگزين خودشان مضر بوده و خطراتشان كمتر از آزبست نمي باشد لذا درصورت عدم دستيابي به مواد جايگزين مناسب، اگر همچنان آزبست مورد استفاده قرار گيرد در اين صورت جهت تامين آزبست مصرفي از داخل كشور و كاهش ميزان واردات آزبست و محصولات مختلف آن كه سالانه منجر به خروج مبالغ قابل توجهي ارز از كشور مي شود مي بايست ميزان توليد در كشور افزايش يابد كه در اين صورت با توجه به واقع شدن اكثر ذخاير آزبست در منطقه بيرجند و نزديكي آن به كارخانه فرآوري حاجات نهبندان، انجام مطالعات فرآوري و تعيين قابليت استحصال آزبست از ذخاير منطقه مذكور لازم و ضروري خواهد بود و مي بايست اين منطقه در اولويت اول قرار گيرد.
به دليل خطرات و مشكلات زيست محيطي آزبست و تعطيلي كارخانه ها و واحدهاي توليد آزبست در كشورهاي توسعه يافته و يا در حال توسعه، هيچ لزومي به احداث واحد جديد توليد آزبست در كشور وجود ندارد ولي در صورتيكه تصميم به احداث واحد فرآوري جديد در كشور گرفته شود قسمتهاي عمده آن شامل بخشهاي خردايش و طبق بندي خواهد بود لذا تجهيزات و دستگاههاي اصلي مورد نياز در فرآوري يك ذخيره تيپيك آزبست ( نظير منطقه كبك كانادا )را به صورت زير مي توان خلاصه نمود :
1-سنگ شكن فكي
2-سرند با چشمه هاي مختلف و به تعداد مورد نياز
3-سنگ شكن ضربه اي
4-آسياي چكشي به تعداد مورد نياز
5-سيكلون به تعداد مورد نياز در بخشهاي مختلف جهت طبقه بندي
6-دستگاه غبار گير در قسمتهاي مختلف جهت انتقال ذرات ريز آزبست به سيكلون
7-دستگاه بالابر يا الواتور جهت انتقال مواد به بخشهاي مورد نظر
8-بونكر در بخشهاي مورد نياز مدار
9-انبار مواد در بخشهاي مورد نياز
10-ساير تجهيزات مورد نياز در يك كارخانه فرآوري
تجهيزات مورد نياز براي يك واحد فرآوري آزبست باظرفيت حدود 50 الي 60 هزار تن در سال در ايران، با توجه به تجهيزات موجود در واحد فرآوري حاجات نهبندان به صورت جدول 81 پيش بيني مي گردد.
جدول 81- ليست تجهيزات عمده مورد نياز در يک واحد فرآوري آزبست در ايران
از جمله روشهاي برآورد هزينه هاي سرمايه گذاري در طراحي و احداث كارخانجات فرآوري مي توان به روش Hara َO، روش فاكتور كردن تجهيزات و روش قانون 6/0 اشاره كرد كه به دليل ظرفيت كم توليد از روش Hara َO نمي توان استفاده كرد. لذا در اينجا براي تخمين هزينه هاي سرمايه گذاري جهت احداث كارخانه فرآوري آزبست از روش فاكتور كردن تجهيزات استفاده مي شود.
همچنين به دليل ظرفيت توليد كم، در انتخاب تجهيزات مورد نياز در بيشتر موارد به تجهيزات با كوچكترين ظرفيت و ابعاد اكتفا شده و برآورد هزينه ها براساس آنها صورت گرفته است.
نتيجتاً، جهت برآورد هزينه ها با توجه به جداول موجود از رابطه زير استفاده شده است :
'
كه x پارامتر ابعادي هر واحد و a و b پارامترهاي داده شده توسط مولار براي هر دستگاه كه در جداول موجود مي باشند.با محاسبه هزينه هر يك از تجهيزات از طريق رابطه فوق هزينه كل سرمايه اي را مي توان به صورت زير محاسبه كرد :
كه Ci هزينه محاسبه شده براي هريك از تجهيزات و Fi ضريبي است كه مقدار آن هر يك از تجهيزات در جداول داده شده است و براي تجهيزات مورد نياز در اين بخش مقادير اين ضريب در جدول 72 نشان داده شده است. لازم به ذكر است كه هزينه هايي به دست آمده از روابط فوق مربوط به سالي است كه انديس يا شاخص M&S براي كارخانه هاي فرآوري 300 بوده است و بايستي اين هزينه ها به قيمت روز تبديل گردد كه در اينجا اين عمل با انديس M&S سال 2000 كه معادل 1127 بوده است صورت مي گيرد.
جدول 82- ثابتهاي a,b پارامترهاي x و ضريب F براي برخي تجهيزات فرآوري مورد نياز
-محاسبه هزينه تجهيزات فرآوري :
.
3-سنگ شكن ضربه اي يك دستگاه :
به دليل عدم وجود پارامترهاي a و b و... براي سنگ شكن ضربه اي قيمت آن معادل قيمت يك آسياي چكشي درنظر گرفته شده است.
20560doller = 3C
'
البته هزينه تجهيزاتي نظير سيلو. نوار نقاله،بالابر، هزينه تسطيح محل كارخانه و احداث سد باطله نيز بايستي درنظر گرفته شود كه با در نظر گرفتن ضريب اطمينان 3/1 براي موارد مذكور، هزينه سرمايه اي كل به صورت زير در خواهد آمد. :
& 1919620 = 3/1 ٭ 1476630 = CT
وبا در نظر گرفتن هر دلار به قيمت 8000 ريال هزينه سرمايه اي بر حسب ريال به صورت زير محاسبه مي گردد.
ريال 000 , 952 , 356 , 15 = 8000 ٭ 1919620 = Capital Cost
بنابراين ميزان سرمايه گذاري لازم جهت راه اندازي يك كارخانه فرآوري آزبست با ظرفيت 50 الي 60 هزار تن در سال بالغ بر 15 ميليارد ريال پيش بيني ميگردد.
لازم به ذكر است كه در صورت تامين تجهيزات مورد نياز از داخل كشور احتمالا هزينه سرمايه اي جهت راه اندازي يك معدن و كارخانه فرآوري آزبست كمتر از مقدار محاسبه شده خواهد بود.
منبع : http://www.ngdir.ir/Minemineral
